Ikona szukaj

Mgławica Oriona jest przykładem "pieca", w którym gwiazdy ożywają

Mgławica Oriona (znana również jako Messier 42 lub M42, NGC 1976) to mgławica emisyjna (wielka chmura, często o średnicy kilkuset lat świetlnych, świecącego gazu i plazmy) w gwiazdozbiorze Oriona. Ze względu na wielką jasność pozorną jej środka, mgławica jest wyraźnie widoczna gołym okiem jako część miecza Oriona na południe od trzech gwiazd pasa Oriona. Składa się ona głównie z wodoru. W mgławicy tworzą się gwiazdy, których promieniowanie jonizujące sprawia, że mgławica świeci w zakresie widzialnym. Oczekuje się, że rozwinie się w otwartą gromadę gwiazd podobną do Plejady.

Mgławica Oriona jest przykładem "pieca", w którym gwiazdy ożywają; różne obserwacje wykryły w rzeczywistości około 700 gwiazd na różnych etapach rozwoju wewnątrz mgławicy.

Położona jest w odległości około 1270 lat świetlnych od Ziemi, rozciąga się na około 24 lata świetlne i jest najbliższym Układowi Słonecznemu regionem formowania się gwiazd. Stare publikacje określają tę mgławicę nazwą Wielka Mgławica. Jest to jeden z najczęściej fotografowanych i badanych obiektów znajdujących się na firmamencie nieba i jest pod stałą kontrolą ze względu na zachodzące w nim zjawiska; astronomowie odkryli dyski protoplanetarne, brązowe karły oraz intensywne ruchy gazu i pyłu w jej najbardziej wewnętrznych obszarach. Mgławica Oriona zawiera w sobie bardzo młodą gromadę otwartą, znaną jako Trapez. Obserwacje za pomocą najpotężniejszych teleskopów (zwłaszcza Kosmicznego Teleskopu Hubble'a) ujawniły wiele gwiazd otoczonych pierścieniami pyłu, prawdopodobnie pierwszy etap formowania się układu planetarnego.

Dzięki szkicowi mgławicy opublikowanemu w 1659 roku przez Christiaana Huygensa przez długi czas był on uważany za odkrywcę mgławicy. Szczególnie jasny obszar mgławicy, który przedstawił, został następnie nazwany regionem Huygensa. Charles Messier zapisał mgławicę w swoim katalogu, opublikowanym po raz pierwszy w 1774 roku, jako 42. wpis (stąd jej oznaczenie M 42), uzupełniony szczegółową ilustracją. W następnych latach udoskonalone teleskopy umożliwiły dostrzeganie coraz słabszych pod względem jasności części Mgławicy Oriona, dzięki czemu tworzone były coraz bardziej szczegółowe obrazy.

Wraz z wprowadzeniem spektroskopii przez Williama Hugginsa gazową naturę mgławicy ustalono w 1865 roku. Henry Draper wykonał pierwsze zdjęcie mgławicy w 1880 roku, które jest również uważane za pierwszy astrofotograficzny zapis obiektu niegwiazdowego spoza Układu Słonecznego. Technika została szybko ulepszona, a doskonałe zdjęcie Andrew Ainslie Commonsa z 1883 roku pokazało już więcej szczegółów, niż można było zobaczyć gołym okiem czy przez sam teleskop.W 1931 Robert J. Trumpler zauważył, że najjaśniejsze gwiazdy w pobliżu trapezu tworzą gromadę i jako pierwszy nadał nazwę "gromada trapezowa".

George Howard Herbig i Donald Terndrup odkryli, że wiek gwiazd znajdujących się w mgławicy wynosi w większości przypadków mniej niż milion lat. W 1993 roku Kosmiczny Teleskop Hubble'a dokonał pierwszej obserwacji Mgławicy Oriona: od tego czasu teleskop przeprowadził liczne badania; jego obrazy posłużyły do stworzenia szczegółowych trójwymiarowych modeli mgławicy. Dyski protoplanetarne były obserwowane wokół gwiazd nowej generacji, podczas gdy równocześnie badano destrukcyjne skutki wysokich poziomów promieniowania ultrafioletowego pochodzącego z najbardziej masywnych gwiazd.

Sama Mgławica Oriona prawdopodobnie nie była widoczna 50 000 lat temu, ponieważ młode gwiazdy O i B były otoczone obłokiem molekularnym. Na początku lat 60. Franz Daniel Kahn, Thuppalay Kochu Govinda Menon i Peter O. Vanderport obliczyli, że w międzyczasie obłok molekularny musiał zostać częściowo odparowany z tych gwiazd na skutek fotojonizacji.Mgławicę Oriona najlepiej obserwuje się w miesiącach zimowych lub około godziny 5:00 w październiku. Gołym okiem ma wyraźnie mglisty wygląd, który nadal uwidacznia się nawet w małych lornetkach; silniejsze narzędzie wystarczy do zidentyfikowania w nim grupy niebieskich gwiazd, z których cztery układają się w trapez.

Mgławica ma mniej więcej okrągły kształt, którego maksymalna gęstość znajduje się w pobliżu środka; jej temperatura wynosi średnio około 10 000 K, ale znacznie spada wzdłuż krawędzi mgławicy. W przeciwieństwie do rozkładu gęstości, chmura wykazuje zróżnicowanie prędkości i turbulencji, szczególnie w regionach centralnych. Ruchy względne przekraczają 10,3 km/s, z lokalnymi wahaniami do 50 km/s i ewentualnie powyżej.

Ostatnie obserwacje za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a pozwoliły na odkrycie tak dużej liczby dysków protoplanetarnych, że obecnie większość jakie w ogóle znamy, znajduje się właśnie w tej mgławicy. Teleskop Hubble'a wykrył w rzeczywistości ponad 150 dysków protoplanetarnych, które uważa się za pierwszy etap ewolucji układów planetarnych.

Źródło:
https://www.nasa.gov/image-feature/chaos-at-the-heart-of-the-orion-nebula

26.06.2021

Monika

©Planeta Mars 2021